سه‌شنبه ۵ آبان ۱۴۰۵ خبری در بازار موبایل ایران سر و صدا کرد: فهرستی شامل ۲۴ مدل گوشی به گمرکات اجرایی ابلاغ شده که رجیستری مسافری و تجاری آن‌ها ممنوع است. بر اساس گزارش زومیت، در این فهرست تقریباً همه پرچم‌داران مهم برندها دیده می‌شوند؛ از خانواده آیفون ۱۸ تا گلکسی S27 که هنوز معرفی هم نشده است. در این مطلب آنچه تا این لحظه از منابع خبری معتبر مشخص است، جزئیات اختلاف‌نظرها و نکته‌هایی که هنوز روشن نیست را مرور می‌کنیم.
ماجرا از کجا شروع شد؟
تسنیم صبح ۵ آبان گزارش داد که در ادامه محدودیت ثبت سفارش گوشی‌های بالای ۴۰۰ یورو، فهرست ۲۴ مدل تلفن همراه فاقد مجوز ترخیص مسافری و تجاری ابلاغ شده است. به نوشته این خبرگزاری، ثبت سفارش واردات موبایل پس از حدود پنج ماه توقف از شهریورماه امسال دوباره از سر گرفته شد، اما در مرحله نخست فقط گوشی‌های با ارزش کمتر از ۴۰۰ یورو امکان ثبت سفارش تجاری داشتند. به همین دلیل مسیر واردات تجاری بسیاری از پرچم‌داران عملاً بسته ماند. آی‌تی‌ایران هم همین روایت را از قول تسنیم نقل کرده و نوشته است ثبت سفارش تجاری گوشی‌های بالای ۴۰۰ یورو از ابتدای سال جاری به‌دلیل محدودیت‌های ارزی متوقف بوده است.
کدام گوشی‌ها در فهرست هستند؟
زومیت عصر همان روز نوشت تصویری از فهرست به دستش رسیده و پیگیری از مراجع متولی صحت آن را تأیید می‌کند. بر اساس این گزارش، مدل‌هایی از برندهای اپل، سامسونگ، شیائومی، اوپو، ویوو، آنر و گوگل در فهرست قرار دارند:
- اپل: آیفون ۱۸ پرو، آیفون ۱۸ پرو مکس و آیفون دوئو
- سامسونگ: گلکسی S27، S27 پلاس، S27 اولترا، زد فولد ۸، زد فولد ۸ اولترا و زد فلیپ ۸
- شیائومی: شیائومی ۱۸ اولترا، شیائومی ۱۸ پرو مکس و شیائومی ۱۸ فولد
- سایر برندها: برخی گوشی‌های سری Find اوپو، سری X ویوو، سری Magic آنر و سری پیکسل ۱۰ گوگل
نکته عجیب برای زومیت این بود که خانواده گلکسی S27 هنوز رسماً معرفی نشده، اما پیش از عرضه به فهرست ممنوعه رسیده است. در خود تیتر و زیرتیتر زومیت هم یک ناهماهنگی دیده می‌شود: تیتر از ۲۴ مدل می‌گوید و زیرتیتر از ۲۳ مدل. تسنیم و آی‌تی‌ایران عدد ۲۴ را نوشته‌اند. بنابراین تا انتشار متن رسمی ابلاغیه، بهتر است عدد را حدود ۲۴ مدل بدانیم.
رجیستری و ثبت سفارش یکی نیستند
تسنیم تأکید کرده که محدودیت ثبت سفارش و ممنوعیت رجیستری هرچند به هم مربوط‌اند، از نظر اجرایی دو موضوع جدا هستند. محدودیت ثبت سفارش مسیر ورود تجاری کالا را هدف می‌گیرد، اما ممنوعیت رجیستری به امکان ثبت دستگاه در شبکه تلفن همراه کشور مربوط می‌شود. این خبرگزاری همچنین یادآوری کرده که درج ارزش گمرکی یک مدل در سامانه گمرک، لزوماً به معنای مجاز بودن ثبت سفارش، ترخیص یا فعال‌سازی آن نیست. این نکته برای کسانی که ماجرای آیفون ۱۸ را دنبال کرده‌اند اهمیت دارد.
سابقه آیفون ۱۸
به نوشته تسنیم، رجیستری مسافری آیفون ۱۸ برای مدتی کوتاه در سامانه فعال شد، اما بعد از حدود یک هفته متوقف شد. آی‌تی‌ایران هم نوشته است فهرست تازه در ادامه همین محدودیت‌ها ابلاغ شده است. تسنیم این رفت‌وبرگشت را نشانه نیاز به هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌های مسئول و شفاف‌سازی می‌داند و می‌گوید باید فهرست مدل‌ها، تاریخ اجرای محدودیت و وضعیت تلگرام دستگاه‌هایی که پیش از ابلاغ وارد کشور شده‌اند به‌صورت روشن اعلام شود.
اختلاف در سقف ارزی: ۳۰۰ یورو یا ۴۰۰ یورو؟
یکی از تناقض‌های منابع به سقف ارزشی ثبت سفارش برمی‌گردد. تسنیم و آی‌تی‌ایران از سقف ۴۰۰ یورو می‌گویند، اما زومیت در گزارش خود نوشته ثبت سفارش تجاری گوشی‌های با ارزش بیش از ۳۰۰ یورو محدود شده است و در ادامه به گزارش‌های پیشین درباره محدودیت واردات تجاری گوشی‌های بالای ۴۰۰ یورو اشاره کرده است. با توجه به اینکه دو رسانه عدد ۴۰۰ را آورده‌اند و زومیت هم خودش به آن ارجاع داده، احتمالاً عدد ۴۰۰ یورو مبنای اصلی گزارش‌هاست؛ اما اگر ابلاغیه رسمی منتشر شود، این اختلاف قطعی خواهد شد.
اثر احتمالی بر قیمت‌ها
آی‌تی‌ایران تصریح کرده که ادامه این وضعیت می‌تواند بر عرضه رسمی گوشی‌های پرچم‌دار و گران‌قیمت اثر بگذارد، اما میزان تأثیر بر قیمت بازار به موجودی، تقاضا و مسیرهای مجاز واردات بستگی دارد. در نتایج جست‌وجو هم تیترهایی از بازار دیده می‌شود؛ مثلاً زومیت در گزارش قیمت ۵ آبان از «صعود ۱۲ درصدی آیفون ۱۶e و آرامش نسبی بازار» نوشته و پلازا از موج گرانی سامسونگ و شیائومی و عقب‌نشینی آیفون ۱۸ خبر داده است. ما فقط تیتر این دو گزارش را دیده‌ایم و درباره عددهای دقیق آن‌ها نظری نمی‌دهیم؛ پس برای قیمت لحظه‌ای بهتر است به گزارش‌های روزانه همان رسانه‌ها مراجعه کنید.
چه چیزهایی هنوز روشن نیست؟
- متن رسمی ابلاغیه و تاریخ دقیق اجرای آن منتشر نشده است.
- تکلیف دستگاه‌هایی که پیش از ابلاغ وارد کشور شده‌اند مشخص نیست.
- تعداد دقیق مدل‌ها (۲۳ یا ۲۴) و سقف ارزی (۳۰۰ یا ۴۰۰ یورو) در منابع یکسان گزارش نشده است.
- تسنیم می‌گوید باید روشن شود محدودیت‌ها در همه مسیرهای وارداتی یکپارچه اجرا می‌شوند یا تفاوت میان رویه‌های تجاری و مسافری و واردات از مناطق آزاد ابهام ایجاد می‌کند.
برای خریداران چه نتیجه‌ای دارد؟
این بخش نظر نگارنده است و بر پایه خبرهای بالا نوشته شده: اگر قصد خرید یکی از پرچم‌داران جدید را دارید، پیش از پرداخت پول یا سفارش از خارج از کشور، وضعیت رجیستری همان مدل را از منابع رسمی بررسی کنید و تنها به قول فروشنده اکتفا نکنید. همچنین چون قوانین ظرف چند روز تغییر کرده‌اند، خبرهای تازه را دنبال کنید و برای تصمیم‌های بزرگ خرید عجله نکنید. تا زمان انتشار جزئیات رسمی، هر برآورد قطعی درباره قیمت یا زمان رفع محدودیت حدس است، نه خبر.
جمع‌بندی
ابلاغ فهرست ۲۴ مدل ممنوع‌الرجیستری، حلقه تازه‌ای از زنجیره محدودیت‌های واردات گوشی‌های گران‌قیمت است؛ زنجیره‌ای که با توقف چندماهه ثبت سفارش و سقف ۴۰۰ یورویی شروع شد. منابع در اصل ماجرا هم‌نظرند، اما درباره عدد دقیق مدل‌ها و سقف ارزی اختلاف دارند و جزئیات اجرایی هنوز منتشر نشده است. ما این خبر را با انتشار ابلاغیه یا توضیح رسمی تازه به‌روز می‌کنیم.