دانشمندان رفتار دفاعی غیرمعمولی را در گونه‌ای از مورچه‌ها کشف کرده‌اند: این مورچه از نیش خود رشته‌های چسبناک پرتاب می‌کند و مهاجمان را به زمین می‌چسباند.
وقتی از نیش مورچه یا زنبور حرف می‌زنیم، معمولاً تصور می‌کنیم حشره نیش را در بدن دشمن فرو می‌کند و زهر را تزریق می‌کند. اما پژوهشگران در یک گونه از مورچه‌ها رفتاری متفاوت دیدند. این مورچه به‌جای نیش‌زدن، رشته‌هایی چسبناک از زهر را به سوی مهاجمان پرتاب می‌کند و آن‌ها را به سطح زمین می‌چسباند.
نام علمی این گونه Lordomyrma azumai است و پژوهشگران به‌دلیل شیوه‌ی دفاعی منحصربه‌فردش آن را «مورچه‌ی تفنگ چسبی» نامیده‌اند. بر اساس گزارش آی‌اف‌ال‌ساینس، این مورچه نخستین‌بار در دهه‌ی ۱۹۴۰ میلادی توصیف علمی شد، اما تا امروز کسی نمی‌دانست که می‌تواند از نیش خود رشته‌های چسبناک تولید کند.
هاجیمه ساساکی، پژوهشگر دانشکده‌ی کشاورزی دانشگاه کاگاوا در ژاپن و از نویسندگان این پژوهش، می‌گوید تا جایی که می‌داند، این تنها گونه‌ی شناخته‌شده‌ی مورچه است که از نیش خود رشته تولید می‌کند.
شیوه‌ی دفاعی متفاوت
مورچه‌های معمولی زهر را به بدن دشمن تزریق می‌کنند، اما مورچه‌ی تفنگ چسبی ترشحات غده‌ی زهر خود را به شکل رشته‌هایی باریک و چسبناک به بیرون پرتاب می‌کند. این رشته‌ها پس از برخورد با بدن مهاجم به آن می‌چسبند و ذرات خاک اطراف را هم به بدنش متصل می‌کنند. در نتیجه، حشره‌ی مهاجم ممکن است به زمین بچسبد و توانایی حرکتش را از دست بدهد.
این مورچه بدون نیاز به فرو کردن نیش در بدن دشمن، می‌تواند با ترشحات چسبناکش جلوی حرکت او را بگیرد. ساساکی می‌گوید تاکنون رفتار مشابهی را در مورچه‌های دیگر ندیده است.
این روش دفاعی تا حدی به رفتار کرم‌های مخملی شباهت دارد. این جانوران نیز برای شکار یا دفاع از خود، مواد چسبناک و رشته‌مانندی پرتاب می‌کنند که به گرفتارشدن قربانی کمک می‌کند.
پرسش‌های بی‌پاسخ
یکی از پرسش‌های بی‌پاسخ این پژوهش آن است که آیا ترشحات مورچه پس از خروج از غده‌ی زهر و سفت‌شدن، همچنان سمی می‌مانند یا نه. پژوهشگران هنوز پاسخ قطعی ندارند، اما رفتار گونه‌های دیگر نشان می‌دهد زهر حشرات لزوماً برای اثرگذاری نباید به بدن دشمن تزریق شود.
برای نمونه، برخی مورچه‌های سرده‌ی Crematogaster یا مورچه‌های آکروبات، نیشی پهن و قاشقک‌مانند دارند و زهر خود را ساخت وبلاگ به‌جای تزریق، روی بدن دشمن می‌مالند. پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که زهر تماسی دست‌کم یکی از گونه‌های این سرده می‌تواند مورچه‌های دیگر را بکشد.
با این حال، ساساکی معتقد است حتی اگر ترشحات مورچه‌ی تفنگ چسبی پس از سفت‌شدن دیگر سمی نباشند، توانایی چسباندن دشمن به خاک به‌تنهایی می‌تواند یک سازوکار دفاعی مؤثر باشد.
یافته‌های این پژوهش در پایگاه پیش‌انتشار bioRxiv منتشر شده است.
