مطالعهای جدید نشان میدهد که حتی یک تعامل کوتاه با الاغ یا اسب کوچک میتواند به کاهش احساس غم، اضطراب و تنهایی در نوجوانان کمک کند.
رابطه بین انسان و حیوان، از حیوانات خانگی گرفته تا برنامههای درمانی با کمک حیوانات، همواره مورد توجه پژوهشگران سلامت روان بوده است. اکنون، تحقیقی تازه نشان داده که تنها سه دقیقه نوازش یک الاغ یا اسب کوچک میتواند احساس تنهایی و ناراحتی را در نوجوانان کاهش دهد.
پژوهشگران در این مطالعه دریافتند نوجوانانی که به مدت سه دقیقه الاغهای نجاتیافته یا اسبهای کوچک را نوازش کردند، بلافاصله پس از این تجربه، آرامش بیشتری داشتند و وضعیت روحیشان بهبود یافته بود.
این نتایج به معنای جایگزینی حیوانات با درمانهای تخصصی سلامت روان نیست، اما نشان میدهد که ارتباط کوتاه با حیوانات میتواند تأثیر مثبتی بر احساسات انسان داشته باشد.
ربکا کالیسی-رودریگز، استاد عصبشناسی، فیزیولوژی و رفتار در دانشگاه کالیفرنیا دیویس و یکی از نویسندگان اصلی این پژوهش، اظهار داشت: «مشاهده اینکه تعامل با طبیعت میتواند در چنین مدت کوتاهی تفاوت مثبتی ایجاد کند، بسیار جالب بود.»
تأثیر حیوانات بر سلامت روان موضوع جدیدی نیست. سالهاست که برنامههای «درمان با کمک حیوانات» برای کاهش استرس و بهبود وضعیت روحی افراد بررسی میشوند. اما پژوهشگران این مطالعه به دنبال پاسخ به این پرسش بودند که آیا واکنش خود حیوان به رفتار انسان، بر تجربه فرد تأثیر میگذارد یا خیر.
کالیسی-رودریگز توضیح میدهد که وقتی یک کودک و یک حیوان با هم تعامل میکنند، این تجربه تنها برای انسان نیست. او میگوید: «نمیتوانید در یک چراگاه، تعامل یک کودک و یک الاغ را تماشا کنید و تصور کنید فقط یکی از آنها تجربهای دارد. آنها یکدیگر را میبینند، به هم واکنش نشان میدهند و هر دو انتخابهایی دارند.»
برای بررسی این موضوع، پژوهشگران ۶۱ نوجوان را در یک برنامه تعامل با حیوانات شرکت دادند. نوجوانان به دو گروه تقسیم شدند. یک گروه به آرامی پشت الاغها و اسبهای مینیاتوری را نوازش کردند و گروه دیگر گردن حیوانات را خاراندند؛ رفتاری که شبیه به تیمار متقابل در میان اسبسانان است.
پیش از شروع آزمایش، به نوجوانان آموزش داده شد تا برخی نشانههای رفتاری حیوانات را تشخیص دهند. برای مثال، حرکت دادن لبها توسط الاغ معمولاً نشانه راحتی و لذت بود، در حالی که دور شدن حیوان میتوانست نشاندهنده تمایل به فاصله گرفتن باشد.
نتایج نشان داد که الاغها هنگام خاراندن گردن، واکنش مثبتتری نشان دادند و زمانی که پشتشان نوازش میشد، بیشتر تمایل به دور شدن از فرد داشتند.
نکته جالبتر، تأثیر این واکنشها بر نوجوانان بود. همه شرکتکنندگان پس از تعامل با حیوانات احساس آرامش بیشتری داشتند، اما نوجوانانی که متوجه واکنش مثبت حیوان شدند، کاهش بیشتری در احساس تنهایی را تجربه کردند. از سوی دیگر، حتی نوجوانانی که دیدند حیوان از آنها فاصله گرفت، کاهش بیشتری در احساس غمگینی گزارش کردند.
این اثر مثبت تنها به نوازش حیوان محدود نمیشود، بلکه به شکلگیری یک ارتباط دوطرفه و احساس انتخاب و مشارکت میان انسان و حیوان مرتبط است. پژوهشگران معتقدند که شاید دلیل این اثر، واقعیتر بودن ارتباط باشد. وقتی حیوان آزاد است که نزدیک شود، بماند یا دور شود، فرد احساس میکند با موجودی زنده و دارای انتخاب تعامل دارد، نه صرفاً با ابزاری برای ایجاد حس خوب.
کالیسی-رودریگز بیان کرد: «دیدن اینکه یک حیوان میتواند انتخاب کند؛ اینکه آزاد است به شما نزدیک شود، کنار شما بماند یا دور شود، ممکن است باعث شود این تعامل واقعیتر احساس شود.»
او افزود که این پژوهش به دنبال یافتن «بهترین روش نوازش الاغ» نیست، بلکه درباره ارتباط متقابل میان انسان و حیوان است. به گفته پژوهشگران، این نوع تعامل تنها برای انسانها اهمیت ندارد. حیوانات نیز در این فرایند نقش دارند و واکنش آنها بخشی از تجربه درمانی محسوب میشود.
این پژوهش در ژورنال Scientific Reports منتشر آس بلاگ شده است.
