اتهام اتحادیه اروپا به الگوریتم تیک تاک یکی از مهم‌ترین خبرهای فناوری هفته است. کمیسیون اروپا روز ۱۶ آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد سیستم پیشنهاد محتوای بخش For You در تیک‌تاک، قانون خدمات دیجیتال اتحادیه اروپا (DSA) را نقض کرده و می‌تواند کاربران را به «سیاه‌چاله‌های محتوایی» آسیب‌زا بکشاند. در این مطلب جزئیات اتهام، خواسته‌های اتحادیه اروپا و پاسخ تیک‌تاک را بررسی می‌کنیم.
مشکل الگوریتم For You چیست؟
به گفتهٔ کمیسیون اروپا، ماهیت شخصی‌سازی‌شدهٔ الگوریتم تیک‌تاک باعث می‌شود هرچه کاربر بیشتر با نوع خاصی از محتوا تعامل داشته باشد، ویدیوهای مشابه بیشتری به او نمایش داده شود. این ویژگی در نگاه اول جذاب است، اما وقتی محتوا دربارهٔ موضوعاتی مانند غم، انزوا یا تصویر ذهنی از بدن باشد، کاربر ممکن است به‌طور مداوم در معرض این محتواها قرار بگیرد.
کمیسیون در بیانیهٔ خود این مسیرها را «سیاه‌چالهٔ محتوایی» یا Rabbit Hole نامیده و هشدار داده که می‌توانند تأثیرات مخربی بر سلامت روان کاربران، به‌ویژه بزرگسالان آسیب‌پذیر و افراد زیر سن قانونی، داشته باشند.
یافته‌های اولیهٔ کمیسیون اروپا
- تیک‌تاک تأثیر الگوریتمش بر کشاندن کاربران به مسیرهای محتوایی آسیب‌زا را به‌اندازهٔ کافی ارزیابی نکرده است.
- اقدامات این پلتفرم برای کاهش خطرات کافی نبوده است.
- حتی انتخاب گزینهٔ «علاقه‌مند نیستم» (Not Interested) ممکن است برای تغییر محتوای پیشنهادی کافی نباشد.
تحقیقات اتحادیه اروپا دربارهٔ الگوریتم تیک‌تاک از اوایل سال ۲۰۲۴ آغاز شده و این یافته‌ها هنوز اولیه هستند.
اتحادیه اروپا از تیک‌تاک چه می‌خواهد؟
کمیسیون اروپا از تیک‌تاک خواسته طراحی بخش For You را تغییر دهد. مهم‌ترین تغییرات درخواستی عبارت‌اند از:
- توجه بیشتر به ترجیحات صریح کاربران به جای رفتار ضمنی آن‌ها
- حذف مدت‌زمان تماشای ویدیو به‌عنوان معیار پیشنهاد محتوا
- افزایش دسترسی و سهولت استفاده از تنظیمات کنترلی
- آزمایش منظم الگوریتم برای شناسایی خطرات
حذف «زمان تماشا» به‌عنوان معیار، تغییری بنیادین است؛ چرا که این شاخص یکی از ستون‌های اصلی الگوریتم‌های ویدیوهای کوتاه به شمار می‌رود و نقش مهمی در اعتیادآور بودن این پلتفرم‌ها دارد.
جریمهٔ احتمالی تا ۶ درصد درآمد جهانی
اگر تیک‌تاک نتواند این مشکلات را از نظر کمیسیون به‌اندازهٔ کافی برطرف کند و اتحادیه اروپا یافته‌های اولیه را تأیید کند، شرکت مادر آن یعنی بایت‌دنس ممکن است با جریمه‌ای تا ۶ درصد درآمد سالانهٔ جهانی خود روبه‌رو شود؛ رقمی که برای یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری جهان می‌تواند بسیار سنگین باشد.
پاسخ تیک‌تاک
تیک‌تاک این اتهامات را رد کرده است. این شرکت در بیانیه‌ای به رویترز اعلام کرد: «کمیسیون مجموعه‌ای از ادعاها را مطرح کرده که اساساً نادرست هستند و ساختار پلتفرم ما و تعهدمان به امنیت کاربران را تحریف می‌کنند.» تیک‌تاک همچنین تأکید کرده که سابقه‌ای ويا بلاگ قوی در محافظت از جامعهٔ کاربرانش دارد.
قانون خدمات دیجیتال (DSA) چیست؟
قانون خدمات دیجیتال اتحادیه اروپا مجموعه‌ای از مقررات است که پلتفرم‌های بزرگ آنلاین را موظف می‌کند خطرات سیستمی خدمات خود، از جمله آسیب به سلامت روان و محافظت از کودکان، را ارزیابی و کاهش دهند. این قانون به کمیسیون اروپا اجازه می‌دهد شرکت‌های متخلف را با جریمه‌های سنگین مواجه کند.
سابقهٔ تقابل اروپا و تیک‌تاک
این نخستین بار نیست که تیک‌تاک زیر ذره‌بین اروپا قرار می‌گیرد. اتحادیه اروپا پیش‌تر نیز دربارهٔ طراحی اعتیادآور این اپلیکیشن، از جمله اسکرول بی‌پایان و پخش خودکار، به تیک‌تاک هشدار داده بود. همچنین نسخهٔ تیک‌تاک لایت به دلیل قابلیت پاداش در ازای تماشای ویدیو، با تهدید مسدودسازی در اروپا مواجه شده بود. اتهام جدید نشان می‌دهد تمرکز قانون‌گذاران اروپایی از ظاهر اپلیکیشن به هستهٔ اصلی آن، یعنی الگوریتم پیشنهاد محتوا، منتقل شده است.
این خبر برای کاربران چه معنایی دارد؟
اگر تیک‌تاک ناچار به تغییر الگوریتم شود، کاربران اروپایی احتمالاً کنترل بیشتری بر محتوای پیشنهادی خواهند داشت. چنین تصمیمی می‌تواند الگویی برای سایر کشورها و پلتفرم‌های ویدیوی کوتاه مانند یوتیوب شورتس و اینستاگرام ریلز نیز باشد.
جمع‌بندی
کمیسیون اروپا الگوریتم For You تیک‌تاک را به نقض قانون DSA و کشاندن کاربران به سیاه‌چاله‌های محتوایی آسیب‌زا متهم کرده و خواستار تغییرات اساسی، از جمله حذف زمان تماشا به‌عنوان معیار پیشنهاد، شده است. سایت بهترین سئو تیک‌تاک اتهامات را رد کرده، اما در صورت تأیید یافته‌ها، بایت‌دنس با جریمه‌ای تا ۶ درصد درآمد جهانی روبه‌رو خواهد شد.